Ung thư gan

0
161

Ung Thư Gan

Gan là bộ phận lớn nhất, cũng là cơ quan tỏa nhiệt chính trong cơ thể. Gan được bao quanh bởi bao nang xơ, và được chia thành các vùng gọi là thùy gan. Gan nằm trong vùng trên ổ bụng, bên phía tay phải và được bảo vệ bởi các xương sườn phía dưới.
Gan là một cơ quan đặc biệt quan trọng của cơ thể, kiêm gồm rất nhiều chức năng. Một trong các chức năng này là việc sản sinh ra protêin tuần hoàn trong máu. Protêin này sẽ giúp cho quá trình đông máu và ngăn ngừa mất máu, đồng thời giúp cân bằng dịch trong cơ thể.

Gan cũng có chức năng phá hủy những vật chất gây hại như cồn, và tiêu hủy chất thải. Quá trình tiêu hủy này được thực hiện nhờ việc bẻ gãy các chất dư thừa cơ thể không còn dùng tới, sau đó các mảnh vụn sẽ được chuyển đi qua phân hay nước tiểu (quá trình vận động ruột).

Gan cũng có nhiệm vụ bẻ gãy thức ăn có chứa carbohydrates (chất đường) và chất béo, nhờ đó chúng có thể được cơ thể hấp thụ sản sinh ra năng lượng. Gan dự trữ các chất như glucose và các vitamin để cơ thể có thể sử dụng ngay khi cần thiết. Gan đồng thời sản sinh ra mật, giúp bẻ gãy chất béo trong thức ăn, nhờ đó có thế được hấp thụ bởi ruột.

Gan được nối với ruột non qua ống dẫn mật. Ống dẫn mật có trách nhiệm dẫn mật (do gan sản sinh ra) tới ruột.

Gan có khả năng tự tái tạo đặc biệt và vẫn có thể hoạt động chỉ với một phần nhỏ của gan.

THẾ NÀO LÀ UNG THƯ GAN?

Ung thư gan nguyên phát khá hiếm ở Anh và các nước phương Tây, tuy nhiên các ca bệnh cũng đang tăng dần lên. Ở các nước còn lại, như châu Phi nhiệt đới và một số vùng châu Á thì đây là một trong những dạng ung thư thường gặp nhất.

Có 2 dạng ung thư gan nguyên phát. Dạng thường gặp nhất là Hepatoma hay Hepatocellular carcinoma HCC (ung thư gan), bắt nguồn từ các tế bào chính của gan (hepatocytes). Dạng ung thư này thường chỉ xảy ra trong gan, tuy nhiên đôi khi cũng lan sang các cơ quan khác, thường gặp ở những người mắc bệnh xơ gan cirrhosis (xem phần Nguyên nhân ung thư gan thời kì đầu). Một dạng khác ít gặp hơn thuộc nhánh ung thư gan Hepatoma gọi là Fibrolamellar hepatoma, có thể xảy ra ở những người trẻ tuổi và không có tiền sử bệnh gan.

Một dạng khác của ung thư gan nguyên phát là cholangiocarcinoma (ung thư ống mật) vì nó bắt nguồn từ tế bào giữ ống mật.

Một số u nguyên phát trong gan không ác tính (u lành) và không lan truyền tới các cơ quan khác trong cơ thể. Các khối u này thường nhỏ và không gây ra các triệu chứng, và thường được tìm thấy khi giải phẫu hoặc khi xét nghiệm các bộ phận khác. Các khối u này không cần cắt bỏ, trừ khi chúng có các biểu hiện triệu chứng

Nguồn: CancerBACUP
Biên dịch: Hà Đăng Chính

TRIỆU CHỨNG VÀ CHẨN ĐOÁN UNG THƯ GAN

Giai đoạn sớm của ung thư gan nguyên phát thường không gây ra triệu chứng.
Đôi khi người bệnh cảm thấy khó chịu mơ hồ ở phần ổ bụng trên, và sau đó đau dần lên. Đây là hậu quả của gan bị phình ra. Người bệnh cũng có thể cảm thấy đau nhức ở vai phải. Đây là triệu chứng đau liên quan, do gan bị phình ra gây kích ứng lên dây thần kinh bên dưới cơ hoành (tấm cơ dưới phổi) nối tới dây thần kinh ở vai phải.

Các triệu chứng thường gặp là kém ăn, giảm cân, thấy cơ thể yếu, mệt mỏi. Một số người còn có thể bị sốt cao và run lạnh.

Triệu chứng vàng da Khi ống mật bị tắc, mật do gan sản sinh sẽ quay ngược trở lại máu gây ra chứng vàng da. Người mắc chứng này có da và lòng trắng mắt chuyển màu vàng, thường bị ngứa ngáy da. Có thể dùng viên antihistamine hoặc các loại thuốc khác để giảm ngứa theo chỉ định của bác sĩ. Triệu chứng vàng da cũng có thể được giảm bớt khi ống hẹp được đặt vào trong ống mật để giữ cho ống mật luôn mở và mật có thể chảy bình thường vào ruột non.

Các dấu hiệu của bệnh vàng da khác là nước tiểu sẫm màu và phân nhạt màu.
Triệu chứng cổ trướng (tràn dịch ổ bụng) Dịch có thể tích tụ trong ổ bụng gây ra sưng tấy (cổ trướng hay còn gọi là tràn dịch ổ bụng), do các nguyên nhân sau:

  • Các tế bào ung thư lan tới phần lót ổ bụng có thể gây ra ngứa ngáy và gây tích tụ dịch
  • Nếu gan bị ảnh hưởng từ các tế bào ung thư, áp suất mạch máu dẫn tới gan tăng lên. Dịch từ ổ bụng sẽ không thể truyền qua gan đủ nhanh ở mức cần thiết nên sẽ bị tích tụ lại trong ổ bụng.
  • Nếu gan bị tổn thương, gan sẽ sản sinh ra ít prôtein hơn, gây ra mất cân bằng dịch trong cơ thể khiến dịch bám đọng lại các mô trong cơ thể, bao gồm cả ổ bụng.
  • Tế bào ung thư gây tắc hệ bạch huyết. Hệ bạch huyết là một hệ thống các mạch nhỏ chạy khắp cơ thể. Một trong các chức năng của hệ này là tháo rút dịch dư thừa đưa vào nước tiểu thải ra ngoài cơ thể. Nếu mạch của hệ bạch huyệt bị tắc, hệ sẽ không thể tháo rút dịch hiệu quả và dịch có thể bị ngưng đọng lại.

Trong trường hợp xảy ra triệu chứng cổ chướng (tràn dịch ổ bụng) có thể đặt một ống nhỏ xuyên qua thành bụng để tháo dịch ra ngoài.

Triệu chứng vàng da hay cổ chướng, dù xảy ra do bất cứ nguyên nhân nào, cũng phải được quan tâm y tế đúng mức.

PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN

Thông thường việc chuẩn đoán được các bác sĩ thực hiện và chụp x quang nếu cần thiết. Trong trường hợp cần thiết, bạn sẽ cần tới bệnh viện chuyên ngành để nhận được lời khuyên và điều trị của các bác sĩ chuyên ngành.

  • Bạn sẽ được khám nghiệm và thử máu
  • Trong trường hợp cần thiết, bạn sẽ được giới thiệu chụp máy rọi cắt lớp siêu âm, chụp x-quang cắt lớp điện toán (CT) vùng bụng, chụp cộng hưởng từ (MRI ) để xác định lượng máu cung cấp ở trong gan (chụp x-quang động mạch gan) hay sinh thiết gan.

CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN

Các giai đoạn bệnh của ung thư là một khái niệm mô tả kích cỡ của khối u và trạng thái di căn của u ra bên ngoài những điểm phát hiện bệnh. Việc hiểu biết các dạng và các giai đoạn ung thư có thể giúp bác sĩ đưa ra nhưng phương pháp điều trị thích hợp nhất.

Ung thư có thể di căn trong cơ thể qua máu hay hệ bạch huyết. Hệ bạch huyết là một trong những cơ quan của cơ thể chống lại viêm nhiễm và bệnh tật. Hệ được cấu tạo từ hệ thống tuyến bạch huyết (hạch bạch huyết) nối với nhau bằng các ống dẫn nhỏ chứa dịch bạch huyết. Thông thường các bác sĩ xét nghiệm các hạch bạch huyết ở gần gan để xác định giai đoạn ung thư.

  • Giai đoạn 1: Khối u nhỏ hơn 2 cm, chưa di căn
  • Giai đoạn 2: Khối u gây ảnh hưởng lên mạch máu trong gan, và có nhiều hơn một khối u trong gan.
  • Giai đoạn 3A: Khối u đã di căn tới những cơ quan gần gan, ví dụ như ruột hay dạ dày.
  • Giai đoạn 3B: Khối u đã ăn lan tới nhưng cơ quan gần gan, ví dụ như ruột hay dạ dày, nhưng chưa tới hạch bạch huyết.
  • Giai đoạn 3C: Khối u có thế phát triển thành nhiều kích cỡ và đã lan tới các hạch bạch huyết ở gần gan.
  • Giai đoạn 4: Khối u đã di căn tới các phần cơ thể ở xa gan, ví dụ như phổi.

Triệu chứng ung thư tái xuất hiện sau điều trị gọi là ung thư tái phát.

ĐIỀU TRỊ UNG THƯ GAN

Bác sỹ sẽ căn cứ vào một số yếu tố để xác định phương pháp điều trị cho bạn:

  • Ung thư là nguyên phát hay thứ phát
  • Tuổi của bạn 
  • Tình trạng toàn thân 
  • Loại và kích thước tổn thương ung thư
  • Ung thư đã lan rộng ra ngoài gan hay chưa
  • Gan co bị bệnh khác kèm theo không, như xơ gan chẳng hạn

Nếu bạn có vấn đề cần hỏi về phương pháp điều trị, hãy mạnh dạn hỏi bác sỹ hoặc y tá  của bạn. Bạn có thể làm một danh sách các câu hỏi cho bác sỹ  và cần có một người bạn thân hoặc họ hàng  giúp đỡ bạn.

Một số người thấy yên tâm hơn khi có được một ý kiến tư vấn chuyên môn khác giúp đỡ họ quyết định việc điều trị của mình. Hầu hết các bác sỹ đều sẵn lòng giới thiệu bạn đến một bác sỹ chuyên khoa khác để tham vấn nếu bạn cảm thấy điều đó là hữu ích.

Điều trị phẫu thuật  (ngoại khoa)

Phẫu thuật là phương pháp điều trị hiệu quả nhất đối với ung thư gan nguyên phát, nhưng lại không thể áp dụng cho mọi trường hợp do kích thước và vị trí của khối u. Nếu đã có di căn ngoài gan thì cũng không thể phẫu thuật được nữa.

Nếu chỉ có một phần gan bị ung thư xâm lấn và phần còn lại vẫn đảm bảo chức năng tốt, thì có thể  phẫu thuật lấy bỏ phần gan bệnh, gọi là phẫu thuật cắt gan. Nếu phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ một thùy gan, người ta gọi đó là phẫu thuật cắt thùy gan. Nếu chức năng gan suy giảm nặng dỡ gan thì phẫu thuật sẽ không an toàn.

Gan có khả năng tự bù trừ và hồi phục rất tốt. Kể cả khi phẫu thuật cắt bỏ 3/4 gan thì chỉ sau một vài tuần phần gan còn lại sẽ bắt đầu phát triển nhanh, có thể trở về kích thước như bình thường.

Cắt bỏ toàn bộ gan và thay thế bằng một gan của người khác ( Phẫu thuật ghép gan ), là một phương pháp điều trị ung thư gan nguyên phát, nhưng chỉ áp dụng được cho một số ít bệnh nhân khi u còn nhỏ.

Trước khi chấp nhận bất kể phẫu thuật nào, bạn nên thảo luận kỹ lưỡng với bác sỹ để có thể hiểu được phương pháp điều trị sẽ áp dụng cho mình.

Sau phẫu thuật, nhân viên y tế sẽ thông báo cho bạn biết những diễn biến tiếp theo. Bạn sẽ được chăm sóc trong phòng điều trị tích cực cho đến khi hồi phục hoàn toàn sau cuộc mổ (thường là sau 24 giờ).

Đau và khó chịu sau phẫu thuật cắt gan là rất bình thường. Bạn sẽ được tiêmthuốc giảm đau trong vài ngày sau phẫu thuật. Hầu hết bệnh nhân có thể được ra viện sau 6-12 ngày, và có thể tiếp tục uống thuốc giảm đau trong vài tuần. Sau khoảng 6 tuần, bạn có thể hồi phục sức khoẻ bình thường.

Diệt tại chỗ

Phương pháp điều trị này áp dụng cho các khối u có đường kính dưới 5 cm. Hai phương pháp hay được thực hiện nhất là tiêm cồn tuyệt đối và axit acetic qua da vào khối u. Cồn và axit sẽ phá hủy các tế bào ung thư. Nhóm kỹ thuật này thường được tiến  hành tại khoa chẩn đoán hình ảnh, sử dụng siêu âm dẫn đường cho kim đi trực tiếp vào khối u. Trong trường hợp khối u tái phát, có thể tiép tục điều trị như vậy nhiều lần.

Diệt bằng tia lade hoặc đốt nhiệt sóng cao tần

Phương pháp điều trị này sử dụng tia la-de hoặc máy sinh dòng điện để phá hủy các tế bado ung thư. Một chiếc kim được cắm qua da vào trung tâm khối u (bệnh nhân được gây tê tại chỗ). ánh sáng tia la-de hoặc sóng cao tần được truyền qua kim vào khối u, làm nóng tế bào ung thư và tiêu diệt chúng.

Hóa trị

Hóa trị liệu pháp là phương pháp điều trị sử dụng các thuốc chống ung thư để diệt tế bào khối u, được áp dụng cho các trường hợp không còn khả năng phẫu thuật cắt u.
Thuốc chống ung thư thường được tiêm tĩnh mạch hoặc bơm trực tiếp vào động mạch gan nuôi khối u.

Hóa trị liệu pháp thường được thực hiện thành từng đợt điều trị trong một số ngày. Sau mỗi đợt truyền hóa chất là một đợt nghỉ vài tuần để cơ thể bạn có thể hồi phục sau những tác dụng phụ của điều trị. Số lần hóa trị liệu phụ thuộc vào loại ung thư gan và mức độ đáp ứng với điều trị của bạn.

Tác dụng phụ của hóa trị liệu.

Hoá trị liệu có thể gây ra những tác dụng phụ không mong muốn, nhưng cũng có thể làm cho bạn cảm thấy tốt hơn vị các triệu chứng của ung thư giảm đi. Các tác dụng phụ thường chỉ là tạm thời và có thể được khống chế tốt bằng điều trị nội khoa. Các tác dụng phụ chủ yếu là giảm sức đề kháng với nhiễm khuẩn, cảm giác mệt mỏi, đau miệng và rụng tóc.

Xạ trị

Xạ trị liệu pháp là phương pháp  điều trị sử dụng các loại tia năng lượng cao để phá hủy các tế bào ung thư và làm tổn thương ít nhất các tế bào lành. Phương pháp  này ít khi được áp dụng cho ung thư tế bào gan, nhưng có thể chỉ địng cho ung thư biểu mô đường mật.

Các phương pháp điều trị khác

Các phương pháp điều trị dưới đây vẫn còn đang tiếp tục nghiên cứu thử nghiệm. Bác sỹ chuyên khoa ung thư sẽ trao đổi với bạn về hiệu quả của các phương pháp đó đối với bạn và giới thiệu bạn đến bệnh viện có khả năng về phương pháp này.

Phẫu thuật lạnh. Người ta sử dụng một đầu dò cắm trực tiếp vào trung tâm khối u trong quá trình phẫu thuật, sau đó bơm nitơ lỏng qua đầu dò làm đông lạnh các tổ chức ung thư xung quanh.

Tắc mạch hóa dầu. Phương pháp điều trị này sử dụng hỗn hợp hóa chất chống ung thư trộn đều với một chất dầu gọi là lipiodol. Kỹ thuật điều trị thực hiện dưới gây tê tại chỗ, hỗn hợp hóa chất tắc mạch được bơm vào gan bằng ống thông qua động mạch gan (mạch máu chính nuôi u gan). Người ta thấy rằng cho thêm lipiodol vào hóa chất sẽ làm hoá chất được giữ lại trong khối u lâu hơn, làm tăng hiệu quả điều trị. Kỹ thuật điều trị này được thực hiện tại phòng xquang, cần nằm lưu tại bệnh viện 24 – 48 giờ và có thể làm lại một số lần.

THEO DÕI SAU ĐIỂU TRỊ UNG THƯ GAN

Sau khi điều trị bác sỹ sẽ yêu cầu bạn đến khám định kỳ và chụp xquang hoặc siêu âm. Đó là dịp tốt để bạn trao đổi với bác sỹ về những điều bạn lo lắng hoặc những vấn đề bạn đang vướng mắc. Nếu bạn thấy xuất hiện bất kể triệu chứng gì mới hoặc lo ngại về điều gì đó trong khoảng thời gian giữa hai lần khám thì hãy liên hệ với bác sỹ hoặc điều dưỡng viên trưởng để có tư vấn.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.