Giải mã bí ẩn ” Hóa thân ” của con người

0
190

Trong quá trình điều trị cho cô Marnie, 33 tuổi, mắc bệnh trầm uất nặng, các chuyên gia tại Massachusetts General Hospital ở Boston  nước Mỹ đã chứng kiến sự xuất hiện của những nhân vật lạ hoắc cùng  cư trú trong thể xác của cô.

Bản thân bác sĩ tâm lý trị liệu Don Condie thậm chí không thể tin vào mắt mình. Ông đã tiếp xúc với một trong những nhân vật lạ hoắc cư trú trong thể xác của Marnie. Sau cái chết của mẹ, càng nằm viện lâu, Marnie càng khiến cho bác sĩ Condie hoang mang. Thay vì một phụ nữ khổ hạnh thường nhật, ông đã chứng kiến nhân vật tràn đầy khí thế lạc quan, người đàn bà tự giới thiệu : “Tôi là Millie”. Nhìn thấy sự ngỡ ngàng của bác sĩ, nhân vật giải thích rằng Marnie không hề biết sự tồn tại của tôi (?!). Đó là người phụ nữ hoàn toàn xa lạ, có cá tính khác hẳn cô Marnie mà bác sĩ Condie vẫn gặp.

Chỉ riêng tại nước Mỹ, tối thiểu cũng có 250 ngàn người là nạn nhân của hội chứng “một xác nhiều hồn” dị thường như thế. Cách đây không lâu, các bác sĩ tâm lý trị liệu và các nhà sinh học thần kinh vẫn chưa có những phương tiện kỹ thuật thích hợp để xác định điều gì thực sự diễn ra trong não bộ những nạn nhân của hội chứng rối loạn trí nhớ loại này.

Vĩnh biệt ký ức hôm qua

Một trong những trường hợp đầu tiên vì lý do hội chứng “một xác nhiều hồn” được ghi vào y văn thế giới là nhà thuyết giáo Anselm Bourne. Năm 1887 ông bước vào nhà băng ở Providence, ông rút từ tài khoản của mình 551 USD, thanh toán một số hóa đơn, leo lên xe ngựa và biến mất không để lại bất cứ dấu vết nào. Thời gian ngắn sau đó, tại Noriston ở Pensylvan xuất hiện công dân tự xưng là A.Brown rồi ông ta mở cửa hàng bán hoa quả.Vài ba tháng sau, một hôm ông Brown đột ngột thức dậy vào lúc nửa đêm, hô hoán hàng xóm láng giềng và tuyên bố xanh rờn, “tôi là nhà thuyết giáo Anselm Bourne” và không biết bản thân đang làm gì trong thành phố và cái giường hoàn toàn xa lạ này” (?!).

Hội chứng “một xác nhiều hồn” hay còn gọi là bệnh đa nhân cách là một dạng rối loạn tâm lý. Nạn nhân là người có hai hoặc nhiều nhân cách hơn kiểm soát hành vi của đối tượng. Những nhân cách khác nhau này tự lộ diện một cách bột phát và hoạt động không phụ thuộc vào những hiện thân đang tồn tại. Trong tình huống như thế, trí nhớ được phân chia ra nhiều phần mà mỗi phần chỉ mở cửa cho một trong những hiện thân cùng tồn tại. Nguyên nhân của sự xuất hiện hiện tượng đa nhân cách thường là hậu quả của sự chấn thương tâm lý trong quá khứ – tai nạn mà chủ thể chỉ có thể tự giải phóng thông qua cuộc trốn chạy vào cá thể khác. Chính vì thế, sự lãng quên, tức hiện tượng tự tách ra khỏi những ký ức gây ra bởi chấn thương là thành phần chính trong quá trình tạo ra chủ thể khác.

– Thời tôi còn công tác ở Học viện quân y, khi tôi đọc mẩu tin viết rằng, tại khu rừng ở ngoại ô thành phố Uadzi, người ta tìm thấy chàng trai ôm con gấu bông và đã đưa vào bệnh viện tâm thần. Tôi đáp xe tới địa chỉ đó. Chàng trai, té ra là đấng mày râu 19 tuổi, không biết bản thân là ai, tại sao lại có mặt tại bệnh viện – GS. Aleksander Araszkievicz, giám đốc Bệnh viện Tâm thần Ba Lan kể lại. – Thoạt đầu trong hồ sơ bệnh án của đối tượng chỉ có hai chữ NN, tức bệnh nhân không rõ lai lịch. Thế nhưng trên người anh ta lại mặc bộ đồ lót nhà binh có đánh dấu số hiệu đơn vị. Lần theo những dấu hiệu đó, mọi người được biết, nhân vật chính là kẻ đang bị quân pháp truy tìm, bởi đã mất tích, sau khi được phép về nhà cưới vợ. Thực tế, đến khi nhập viện, anh ta không hề nhận ra cả mẹ cũng như cô vợ mới cưới của mình! Mãi đến khi tôi đưa anh ta vào trạng thái gọi là gây mê tâm lý trung gian giữa ngủ và mơ, khi một số rào cản tâm lý ngừng hoạt động – anh ta nhớ lại rằng, trở về đơn vị sau khi đã cưới vợ, lúc bước lên tàu, anh mới phát hiện ra mình còn thiếu chiếc dây thắt lưng nhà binh. Anh nhảy xuống sân ga với ý định lấy lại nó ở nhà một người bạn. Và anh quên hết những gì xảy ra tiếp theo. Có nhiều khả năng tại đó, anh đã bị bạn bè chuốc rượu say và bị lạm dụng tình dục. Có thể tin vào giả thuyết sau sự kiện hãi hùng với những người bạn xấu, một cách hoàn toàn vô thức, anh lính đã cắt đứt mọi mối liên hệ với quá khứ, “hóa thân” thành con người hoàn toàn xa lạ.

“Con người nhập hồn” kêu cứu

Đa số những trường hợp rối loạn nhân cách kể trên là hậu quả của hành vi bị đối xử tàn nhẫn từ tuổi ấu thơ, thời điểm não bộ của đối tượng vẫn chưa hình thành đầy đủ. Một số trẻ em từng trải qua những hoàn cảnh kinh hoàng đến mức, việc chúng còn sống khiến các chuyên gia, thậm chí còn ngạc nhiên hơn là sự thật chúng đã “hóa thân” thành con người hoàn toàn xa lạ. Giáo sư Daniel Dennet, nhà triết học và tâm lý học Mỹ chuyên nghiên cứu về ý thức khẳng định. Sau một thời gian nhất định, những ký ức từ sự kiện kinh hoàng sẽ bị xóa sạch trong bộ nhớ của nhân vật mới. Bằng cách đó, một nữ bệnh nhân của giáo sư  Araszkievicz đã cắt bỏ quá khứ đau buồn của mình. Bị chồng đánh đập và hành hạ tàn nhẫn, người đàn bà đã bị câm và quên hết tất cả những gì liên quan đến tấn thảm kịch (kể cả cuộc hôn nhân cũng như ông chồng tàn bạo). Trái lại, chị vẫn tỉnh táo trong nhiều lĩnh vực khác, vẫn còn kiến thức địa lý sâu rộng và có lối nói văn hoa, ngay khi hết câm. Cũng như nhiều nữ bệnh nhân khác là nạn nhân của hội chứng rối loạn chủ thể, người phụ nữ cũng từng bị lạm dụng tình dục ở tuổi ấu thơ. Trốn khỏi địa ngục gia đình, người đàn bà xấu số lại rơi vào địa ngục khác – Giáo sư Araszkievicz giải thích.

Khi hoàn toàn tĩnh tâm, Millie (nhân vật đã nhắc tới ở đầu bài) đã kể cho bác si điều trị của cô về quá khứ kinh hoàng, của “con người thứ hai trong tôi”, tức cô Marnie, thiếu nữ từng bị bà mẹ nát rượu đánh đập, hành hạ và lạm dụng tình dục.

Những ốc đảo ý thức

Những nghiên cứu của bác sĩ tâm lý trị liệu Don Condie và nhà sinh học thần kinh Guochuan Tsai đối với trường hợp Millie “nhập vào thể xác” của Marnie cho thấy rằng, vùng hải mã trong não của Marnie (bộ phận đảm nhận chức năng thu thập và tái hiện ký ức) chỉ nhỏ bằng một nửa so với những người bình thường khác. Những biến dạng khủng khiếp như thế trong não bộ thường xuất hiện trong đối tượng là nạn nhân của tình trạng stress kéo dài và khốc liệt. Các nhà khoa học ở Đại học Yale (Mỹ) cũng khẳng định rằng, những binh lính mắc hội chứng stress sau chấn thương thần kinh do tham gia một số hoạt động đặc biệt nguy hiểm cũng có vùng hải mã trong bộ não bị teo một cách đáng kể.

Condie và Tsai đã ghi hình hoạt động não bộ của Marnie trong thời gian 90 phút. Trong thời gian đó, đối tượng “hóa thân” thành nhân vật thứ ba có tên là Gauardiana và sau đó lại trở về với Millie. Quá trình thay đổi nhân vật diễn ra không quá 30 giây. Theo mô tả đăng trên tuần báo New Scientist của nhà sinh lý học thần kinh Rita Carter, những dao động lớn nhất trong thời gian “hóa thân” từ nhân vật này sang nhân vật khác diễn ra chính ở vùng hải mã. Khi Gauardiana “hóa thân” vào Marnie, hoạt động của vùng hải mã gần như ngưng lại và chỉ hồi tỉnh khi Marnie trở về. Từ hiện tượng thay đổi trong vùng hải mã có thể suy ra, “cái tôi” yếu ớt dễ bị cất vào kho lưu trữ trí nhớ nhỏ hơn so với cái tôi mạnh mẽ. Cũng thấy rõ, một trong những “kẻ đầu thai” nọ không thể khơi dậy những ý thức của người thứ hai.

Dòng ý thức liên tục là sáng chế muộn hơn của quá trình tiến hóa – một số nhà sinh học thần kinh khẳng định. Trong những tình huống bi kịch, não bộ trở về những cách ứng xử cổ xưa, tạo ra những hòn đảo ý thức tách biệt. Và thế là “những nhân vật lạ hoắc” có cơ hội “đầu thai” vào con người đã đánh mất mình. Đó là thời điểm con người bỗng nhiên “hóa thân” thành đối tượng hoàn toàn xa lạ.

 Duy Anh (Theo N&Z)

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.